f

Անկախ

Երբ և ինչպես Միացյալ Նահանգները խաղի մեջ կմտնի Ղարաբաղում


Առայժմ ԱՄՆ-ն չի կողմնորոշվել, թե որն է իր ղարաբաղյան քաղաքականությունը: Վաշինգտոնում ձգտում են հասկանալ՝ որքանով են Հայաստանի հետ իրենց հարաբերությունները կարևոր առանցքային ոլորտներում՝աշխարհաքաղաքական, անվտանգության, տնտեսության և մարդասիրական ոլորտներում: Բայց և Վաշինգտոնում չեն պատրաստվում իսպառ հեռու մնալ անդրկովկասյան գործընթացներից:

ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինկենը հեռախոսազրույց է ունեցել Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ: Համապատասխան հաղորդագրությունը տարածել է Հայաստանի կառավարության ղեկավարի մամլո ծառայությունը: Ընդ որում, նշվել է երկու բանակցային հարց:

Առաջին՝ կողմերը քննարկել են ղարաբաղյան պատերազմից հետո ստեղծված իրավիճակը տարածաշրջանում՝ նշելով «խաղաղ գործընթացի վերականգնման անհրաժեշտությունը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության շրջանակներում»: Երկրորդ՝ Փաշինյանը բարձրացրել է հայ «ռազմագերիների» հարցը, որոնց ամերիկյան կողմը տեսնում է Մինսկի խմբի համանախագահների գործունեության համատեքստում:

Սակայն նշված թեզերը վերծանված չեն քաղաքական իմաստով, ինչը հարուցել է որոշակի արձագանք որոշ հայ փորձագետների շրջանում, որոնք սկսեցին ինտրիգ սարքել: Քննարկելով Բլինկենի և Փաշինյանի զրույցը՝ նրանք սկսեցին պնդել, որ նախ՝ պետք է ընդունել «Հայաստանի և ԱՄՆ-ի հարաբերության մակարդակի իջեցումը», այն դեպքում, երբ Փաշինյանը հաղորդակցվում է անձամբ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ: Երկրորդ՝ նրանք հարց են տալիս՝ ինչու Բլինկենը չի կապվել իր հայ գործընկեր Արա Այվազյանի  կամ Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանի հետ: Այդ առնչությամբ Հայաստանի ամերիկյան հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն Սուրեն Սարգսյանը մատնանշում է, որ «Վարչապետի հետ խոսել է ոչ Ջո Բայդենը կամ Քամալա Հարիսը, իսկ Հայաստանի ԱԳՆ ղեկավարի հետ բանակցություններ է վարել ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Ֆիլիպ Ռիկերը»:

Դրա հիման վրա եզրակացություն է արվում, որ «Հայաստանն ու ԱՄՆ-ն լուրջ օրակարգ չունեն, որը հարկ լինի քննարկել պետությունների ղեկավարների մակարդակով»: Սակայն Սարգսյանն ավելի հեռու գնացող եզրակացության է հանգում՝ պնդելով, որ ԱՄՆ-ն Հայաստանի իրավիճակին նայում է հայկական սփյուռքի աչքերով, որը «վերջին ժամանակներս ստանձնել է հայկական պետության որոշ գործառույթներ»: Եթե դա իրոք այդպես է, ապա Բլինկենի զանգը Երևան ընկալվում է այլ քաղաքական համատեքստում:

Վաշինգտոնը հասկացնում է, որ Հայաստանում առկա խոր քաղաքական ճգնաժամի պայմաններում, որտեղ գոյություն ունեն հրապարակային և ոչ հրապարակային «ուժերի կենտրոններ», նա հենց Փաշինյանին է  համարում գլխավոր կենտրոնը, որտեղ ընդունվում են բոլոր որոշումները: Ընդ որում, նրան փաստացի աջակցություն ցույց տալով հանդերձ ԱՄՆ-ի դիրքորոշումը սկզբունքային տարաձայնություններ չունի Ռուսաստանի և Ադրբեջանի՝ որպես Ղարաբաղի վերաբերյալ 2020 թ. նոյեմբերի 10-ի եռակողմ համաձայնության ստորագրողների հետ, այդ առումով անգամ Թուրքիայի հետ:

Միաժամանակ հստակություն չկա նաև ամերիկացիների ենթադրյալ գործողությունների վերաբերյալ ԵԱՀԿ ՄԽ ձևաչափով, որը վերջին ժամանակներս  կարծես ակտիվացել է՝ հանդիպումներ անցկացնելով թե՛ իր կազմով, թե՛ հակամարտող կողմերի հետ: Հայաստանը հանդես է գալիս Մինսկի խմբում Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի մասին հարցը մտցնելու օգտին, որը եռակողմ խաղաղության համաձայնության մասնակիցները թողել են փակագծերում: Ադրբեջանը կուզենար ողջ տարածաշրջանն իր հսկողության տակ վերադարձնել՝ հայտարարելով, որ «կոնֆլիկտն սպառված է», թեպետ շարունակում է բանակցությունները ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում: Բայց միջնորդական գործընթացը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ Բաքուն և Երևանը կունենան իրենց համար ընդունելի բանակցային օրակարգ: Այն դեռևս չկա, և ԱՄՆ-ն, ինչպես և մյուս համանախագահները, պաշտոնական մակարդակով լռություն են պահպանում: Ավելին, եթե ղարաբաղյան պատերազմից անմիջապես հետո արևմտյան փորձագետները պնդում էին, որ «Փարիզը և Վաշինգտոնը փորձեր կձեռնարկեն Մինսկի խմբի միջոցով «հետ բերել ազդեցության թեկուզ մի մասը տարածաշրջանում», ապա այժմ Jamestown Foundation կենտրոնն արձանագրում է, որ ԵԱՀԿ ՄԽ ներսում հակասություններ են առաջացել: Նա մատնանշում է վերջերս Ֆրանսիայի եվրոպական հարցերի գծով պետքարտուղար Ժան-Բատիստ Լեմուանի այցը Բաքու, որը նախագահ Իլհամ Ալիևի և արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովի հետ հանդիպման ժամանակ ցուցադրաբար ձեռնպահ մնաց Լեռնային Ղարաբաղի քաղաքական կարգավիճակի հարցի հիշատակումից՝ նախընտրելով քննարկել տարածաշրջանում հաղորդակցական միջանցքների ապաշրջափակման հեռանկարները:

Այսուհանդերձ դեսպան Յան Քելլին, որ ներկայացրել է ԱՄՆ-ն Մինսկի խմբում, համարում է, որ վաղ թե ուշ Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ եռակողմ համաձայնության փոխարեն պետք է երևան գա միջազգային համաձայնություն, որում պետք է սահմանվի թե՛ Լեռնային Ղարաբաղի, թե՛ խաղաղապահների կարգավիճակը: Քելլիի խոսքով՝ ամերիկացիները, որոնք «մինչ այս տարրալուծվել են Անդրկովկասում և չեն կարողացել արդյունավետ դեր խաղալ, կարող են փոխել իրենց դիրքը»: Բայց ինչպե՞ս: Ամեն ինչ կախված կլինի այն հանգամանքից, թե ղարաբաղյան հակամարտության առնչությամբ խաղաղապահ և դիվանագիտական ջանքերի տեսանկյունից ինչ հայեցակարգ կպաշտպանեն ԱՄՆ պետքարտուղարությունում: Մի քանի տարբերակ կա: Դրանցից մեկը, ինչպես գրում է ամերիկյան The National Interest պարբերականը, տարածաշրջանից Ռուսաստանի դուրսմղումն է Թուրքիայի միջոցով, բայց այդ դեպքում հարկ կլինի «հաշտեցնել հայերին Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ իրենց համար ընդունելի պայմաններով, Մոսկվային դնելով անբարենպաստ լույսի տակ երկու հակամարտող կողմերի աչքում»: Կամ սկսել հակամարտությունը փոխադրել քաղաքական-իրավական հարթություն՝ ելնելով էթնոքաղաքական հակամարտությունների կարգավորման փորձից, լինի դա Կիպրոսը, Մերձավոր Արևելքը թե Բալկանները:

Վաշինգտոնն առայժմ չի կողմնորոշվել: Այնտեղ գուշակում են՝ կպահի արդյոք Փաշինյանն իշխանությունը և կդառնա արդյոք այն ուժը, որը կհամախմբի պառակտված, հյուծված ու հիասթափված հայ հասարակությանը: Բայց և ամերիկացիները չեն պատրաստվում լրիվ հեռու մնալ Անդրկովկասում տեղի ունեցող գործընթացներից: Բլինկենի զանգը Երևան դրա վառ ապացույցն է:

Ստանիսլավ Տարասով

Աղբյուրը՝ ИА REGNUM

 

Աշխարհում Հայաստան ԱՄՆ

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Մեր բաժին «Պանենկայի հարվածը»
Այ զիբիլի վրայի առնետ, երբ հայտարարեցիր, որ քո սեփական կետից ես սկսում բանակցություններն Արցախի հարցի շուրջ, հին էջն էլ փակել ես,
Դավաճան Նիկոլի սիրելի նախկին "հրեշները"
Ես սկզբից էլ գիտեի, որ դավաճանություն կլինի, բայց ոչ այս կարգի
Հաղթաթղթերը ուրիշների ձեռքին են: Ինչպես Ռուսաստանը և Ադրբեջանը կարող են փոխել ընտրությունների ելքը Հայաստանում. Carnegie Moscow Center
Ալիևի ելույթները սպառնալիք են խաղաղությանն ու համերաշխությանը տարածաշրջանում, խարխլում են մարդու իրավունքների համակարգի միջազգայնորեն ամրագրված հիմքեր
Փաշինյանին ասացի՝ Ձեր կողմից մարզում նշանակված կադրերը կոռումպացված են, մոնտաժեցին այդ մասը. Արենիի ավագանու անդամ. News.am
Բանակը ինտրիգներից հեռու պահեք, մի մտեք այդ դաշտ
Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 547 նոր դեպք, մահացել է 21 մարդ
Ինչքան շատ էր վրեժով լցվում այդքան շատ էր վախենում ,ինչքան շատ էր վախենում՝ այդքան շատ էր ուզում վրեժ լուծել...
Հոգեխանգարումներով ստահակը մինչ ընտրությունները պիտի գնա։ Թե ուր գնա ու ոնց գնա, էդ էլ դուք որոշեք, ըստ ճաշակի...
Հայաստանը երբեք չի ունեցել լավ իշխանություն, որը ամեն ինչից վեր կդասեր պետության ու ազգի շահը
Տարօրինակ է, երբ երկրի նախագահը հանկարծ հիշում է Վենետիկի հանձնաժողովի տեսակետների կարևորության մասին
Նախագահը չի ստորագրելու Ընտրական օրենսգրքում փոփոխությունների օրենքը, բայց և չի դիմելու ՍԴ․ հայտարարություն
Ես դրա իրավունքն ունեմ, ձեզ թույլ չեմ տալիս. Վայոց ձորում զոհվածի հարազատը Փաշինյանին թույլ չտվեց մոտենալ գերեզմանին
Չեխիան արտաքսում է 18 ռուս դիվանագետների
Զելենսկին՝ Ուկրաինայի անվտանգության երաշխիքի մասին
Ամբողջ աշխարհում կորոնավիրուսի դեպքերի թիվը գերազանցել է 140 միլիոնը
Նավթի արդյունահանման պատճառով ԱՄՆ-ում բնապահպանական աղետ է տեղի ունեցել
Արգենտինայում Հայաստանի դեսպանը հրաժարվել է վերադառնալ Հայաստան
Փաստորեն, մենք 3-րդ՝ օլիգարխիկ կառավարման մոդելից իջել ենք 5-րդ, բռնակալական կառավարման մոդելի. քաղաքագետ
Վարանդայի շրջանում այսօր իրականացված որոնողական աշխատանքների արդյունքում հայտնաբերվել է ևս մեկ աճյուն. Արցախի ԱԻՊԾ
Ավտովթար Երևանում. բախվել են Kia Forte-ն ու Hyundai Sonata-ն, Hyundai-ն էլ հայտնվել է մայթին՝ բախվելով պատին
Արմենիա ավիաընկերությունն այսօր երկու նոր չվերթի մեկնարկ տվեց
Հրդեհ Ձորակապ գյուղում
Ավելին
Ավելին