f

Անկախ

Ազգային հպարտություն թե՞ բիզնես նախագիծ․ Արցախի նշանակությունը Ալիևների համար


Դեռևս 2020 թվականին գերմանական ARD հեռուստատեսության լրագրող Օլիվեր Մայեր Ռութը Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին մի պարզ հարց էր հղել՝ ինչու՞ է Ղարաբաղն այդքան կարևոր Ադրբեջանի համար, և արդյո՞ք այս տարածքի կարևորությունը պայմանավորված է ռեսուրսների առկայությամբ թե խորհրդանշականությամբ: Ալիևի պատասխանը  հետևյալն էր. «Դա արդարության, միջազգային իրավունքի խնդիր է. դա ազգային հպարտության հարց է»:

Ինչ խոսք, շատ պոպուլիստական պատասխան է, բայց ոչ անկեղծ: Իրականում արդարության և միջազգային իրավունքի մասին խոսելու իրավունք Ալիևն առհասարակ չունի: Իսկ ինչ վերաբերում է ազգային հպարտությանը, թերևս խոսքը գնում է պատերազմի օրերին Բաքվում իրենց տանն անհոգ նստած ադրբեջանցիների ազգային հպարտության մասին, այլ ոչ երբեք՝ ադրբեջանական իշխանությունների կողմից պարբերաբար ճնշումների ենթարկվող ազգային փոքրամասնությունների, որոնք էլ, ի դեպ, այս պատերազմում տվել են ադրբեջանական կողմից զոհերի ճնշող մեծամասնությունը:

Իրականում Ղարաբաղը շատ կարևոր է Ալիևների համար, բայց այդ կարևորությունն ամենևին պայմանավորված չէ հայրենասիրությամբ։

Լեռնային Ղարաբաղի հարավային շրջաններում կան ոսկու, արծաթի, սնդիկի, պղնձի և ածխի հանքավայրեր, և հետպատերազմական փուլում ակնհայտ դարձավ, թե ովքեր են օգտվելու ստեղծված իրավիճակից: Խոսելով Ղարաբաղի տարածքում առկա ռեսուրսների մասին, պարբերաբար երևան է գալիս Մեծ Բրիտանիան և նրա հետ փոխկապակցված ընկերությունները: Մասնավորապես ՝ «Anglo Asian Mining» ոսկու արդյունահանողը արդեն հոկտեմբերի վերջին, երբ պատերազմը դեռ չէր ավարտվել, սակայն Արցախի ամբողջ հարավը գրավված էր (այդ մասին չգիտեինք միայն մենք՝ հայերս, և դեռ շարունակում էինք հավատալ, որ #հաղթելուենք) ընկերությունը հայտարարեց, որ երբ պատերազմն ավարտվի, կվերականգնի մուտքը դեպի Վեջնալի (Vejnaly) ոսկու հանքեր: Որպեսզի պարզ դառնա, թե ինչ խոշոր ոսկու հանքի մասին է խոսքը, նշենք, որ հանքի տարածքն ընդգրկում է մոտ 300 քառակուսի կիլոմետր տարածք և պարունակում է 6,5 տոննա C1 և C2 կարգերի ոսկի(ըստ ԽՍՀՄ դասակարգման),  որը դոլարային արտահայտությամբ կազմում է մոտ 518 միլիոն դոլար։ Վեջնալի հանքը շահագործվելու է Anglo Asian Mining-ի կողմից «արտադրության բաժանման պայմանագրով» (Production Sharing Agreement), որը կնքվել է Ադրբեջանի կառավարության հետ, հետևյալ շահութաբաժնով` Ադրբեջանին-51% և Anglo Asian Mining-ին 49%։ 

Հատկանշական է, որ Վեջնալի հանքավայրի երկրաբանական հետազոտությունների (5 տարի ժամկետով) և շահագործման թույլտվությունները (15 տարի ժամկետով) տրամադրվել են Anglo Asian Mining-ին դեռևս արցախյան երկրորդ պատերազմից տարիներ առաջ:  Պարզվում է, որ դեռևս առաջին արցախյան պատերազմի արդյունքում 1994թ․ կնքված հրադադարից ընդամենը երեք տարի անց Դելավեր քաղաքում գրանցված մի ընկերություն՝ R.V. Investment Group Services ընկերությունը պայմանագիր է կնքել Բաքվի հետ` վեց հանքավայրերի բացառիկ իրավունքների վերաբերյալ (Օրդուբադ, Գոշա, Գեդբեկ, Սոութելի(Սոտք), Գյուզլբախ(Դրմբոն), Վեջնալի(Թոնդիրգետ)), որոնցից վերջին երեքը տեղակայված են պայմանագրի կնքման պահին Հայաստանի փաստացի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքներում:

Համաձայնագիրը ստորագրած կողմերից մեկը Ռեզա Վազիրին է, Իրանի նախահեղափոխական կառավարության նախկին պաշտոնյա, իսկ այսօր Anglo-Asian Mining հանքարդյունահանող ընկերության նախագահը, գործադիր տնօրենն ու խոշորագույն բաժնետերն է։ Նշենք, որ ընկերությունը գործում է բացառապես Ադրբեջանում:

Ավելին, 2020 թվականի հոկտեմբերին Anglo Asian Mining-ն հայտարարել է, որ Ադրբեջանի կառավարության կողմից ստացել է նաև Soutely (Սոտք) և Gyzilbulakh (Դրմբոն) հանքավայրերի երկրաբանական հետազոտությունները և շահագործման թույլտվությունները։ Ըստ ադրբեջանական հաշվարկների Սոտքի պաշարները կազմում են մոտ 60 տոննա (C1 + C2), իսկ շահագործման ժամկետը 16 տարի է, որը դոլարային արտահայտությամբ կազմում է մոտ 3,5 միլիարդ դոլար։ Հայկական կողմը պնդում է, որ Սոտքի հանքավայրի կեսը գտնվում է Հայաստանի տարածքում, իսկ ադրբեջանական կողմը պնդում է, որ իրենց է պատկանում հանքավայրի 74 %-ը։ Ակնհայտ է, որ այս հարցը, ինչպես շատ այլ հարցեր երկու երկրների միջև, բանակցություններով լուծելը գրեթե անհնար է, ուստի պետք է պատրաստ լինենք պայքարել Սոտքի հանքավայրի մեր բաժնի համար, թեև ստեղծված իրավիճակը հուշում է, որ ադրբեջանցիները ազատորեն կարող են մտնել և իրենց տիրապետման տակ վերցնել ողջ հանքավայրը։ Ընդ որում, Սոտքի հանքավայրը ամենախոշորն է վերոհիշյալ 6 հանքավայրերի մեջ։ Նշենք, որ «Սոթքը» վաստակել է 126 միլիոն դոլար 2019 թվականին։ GeoProMining ընկերության կայքում ասվում է, որ 2018-ին հանքավայրը տվել է 3,6 տոննա ոսկի, և այն շահագործման ենթակա կլինի ևս 18 տարի:

Ցանկացած իրավիճակում Anglo Asian Mining ընկերությունը շահավետ դրության մեջ է լինելու, քանի որ այն վայելում է Ալիևների անմիջական աջակցությունը։ Այն ժամանակ, երբ գրեթե բոլոր հանքարդյունաբերողների վարկային դիմումները մերժվում էին ադրբեջանական բանկերի կողմից, ընկերությունը Բաքվի «Փաշա բանկ»-ից 3 միլիոն դոլար վարկային գիծ ստացավ: Բանկի վերջնական շահառուներն, ի դեպ, Ալիևա քույրերն ու նրանց մայրական պապին են։ Առկա է նաև տեղեկություն, որ Anglo Asian Mining-ի վերջնական շահառուն ևս Ալիևների ընտանիքն է։

Նման ինֆորմացիայից հետո փոքր ինչ դժվար է հավատալ Ալիևի խոսքերի անկեղծությանը, թե Ղարաբաղն իր համար ազգային հպարտության հարց է։ Այն Ալիևի հերթական բիզնես նախագիծն է, որը լայն աջակցություն է ստանում Մեծ Բրիտանիայի կողմից։

Իսկ ազգը, ում համար Արցախն իսկապես ազգային արժեք է, հայրենիք ու տուն, շատ շուտով հետ կվերադառնա, այլևս չհեռանալու վճռականությամբ։

Ադրբեջան Հայաստան Արցախյան հակամարտություն հանքարդյունաբերություն

Այլ հոդվածներ հեղինակից

«Թշնամին փորձել է շրջափակել մեր դիրքը». Ինչ է կատարվել Երասխում
«Ադրբեջանն այս քայլերով ձգտում է կոշտ օղակի մեջ վերցնել Հայաստանը և այն դարձնել ամբողջությամբ իր քմահաճույքից կախված երկիր»․ադրբեջանագետ
«Ջարդի ձոր» կոչվող հատվածում տեղի ունեցած վթարի հետեւանքով զոհերի թիվը հասել է 4-ի. զոհերից մեկը 12-ամյա աղջիկ է
Ողբերգական դեպք Փարաքարի ճանապարհին. բաց հոսանքալարից երիտասարդը հոսանքահարվել և տեղում մահացել է
ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր -Պետրոսյան օրակարգ բերեց այն խայտառակ թեզը, որ քանի դեռ Ղարաբաղի հարցը լուծված չէ, հնարավոր չէ հաջողության հասնել
Արցախցու՝ իր հողում ապրելու իրավունքը անբեկանելի է, որն էլ հենց Արցախի կարգավիճակի գլխավոր գործոնն է
ԱՄՆ-ում ժանտախտ է  հայտնաբերվել
Ռուսաստանում մեկ օրում կորոնավիրուսի 23 947 դեպք է հայտնաբերվել
Կորոնավիրուսի դելտա   շտամը քաղաքական սպառնալիք է դարձել  Բայդենի համար․  WP
Իշխանությունը ,անհրաժեշտ սահմանազատումը պատրվակ դարձնելով , Հայաստանը ներքաշել է վտանգավոր խաղի մեջ
Երեկ Գեղարքունիքում վիրավորված ժամկետային զինծառայողին 8 ժամ վիրահատել են, հեռացվել է երիկամը, վիճակը ծանր կայուն է
Գեղարքունիքի մարզի Վերին Շորժա գյուղի ուղղությամբ ադրբեջանական զինված ուժերը այսօր նույնպես կրակել են. ՀՀ ՄԻՊ
Պայթյուն՝ Ստեփանակերտում․ տուժածի վիճակը ծանր է․ ԱՀ ԱԻՊԾ
Ձերբակալվել է Ստավրոպոլում հայազգի ոստիկանի սպանության մեջ կասկածվողը
Նույնիսկ դա է խրտնեցնում իշխանություններին. արգելվել է «Հայաստան» դաշինքի ստորագրահավաքը
Սարյան փողոցում ոստիկանները կանգնեցրել են քաղաքացու մեքենան, ծեծել ու բերման ենթարկել. Hraparak.am
Ողբերգական վթար Շիրակի մարզում. կա 3 զոհ, 3 վիրավոր
Այսօր Հայկ Սարգսյանի (Շիշ բռնող) հարսանիքն է. հարսանյաց սրահ մուտքն անձնագրերով է
Փոխգնդապետ ծեծողը՝ պատգամավոր, Ամիրյան փողոցում կրակողի եղբայրը՝ Նիկոլի թիմի գլխավոր. Աղասի Միքայելյան
«Ընտրված» բռնապետիկը վերջնականապես խելագարվել է. Ավետիք Իշխանյան
Փրկարարները որոնողական աշխատանքները շարունակում են Վարանդայի շրջանում
Ավտովթար-վրաերթ Երևանում․ Շենգավիթում բախվել են BMW-ն ու Opel-ը. Opel-ն էլ վրաերթի է ենթարկել 3 հետիոտնի․ shamshyan.com
Լավրովը կոչ է արել «բարձրացնել ձայնը» Մերձավոր Արևելքում քրիստոնյաներին պաշտպանելու համար
Ստավրոպոլում անհայտ անձը կրակել և սպանել է քրեական հետախուզության պետի հայազգի տեղակալին
Ճապոնիան նոր տարածքային պահանջներ է ներկայացրել ՌԴ-ին
Ավելին
Ավելին